Polluted Mother

Een levensgroot lichaam ligt stil voor een bewegend landschap. Het lichaam is gevormd uit met PFAS vervuilde, Dordtse aarde, opgegraven onder de rook van de Chemours-fabriek. De moeder van de kunstenaar stond model en woont in Dordrecht. Het lichaam werpt een schaduw over de filmprojectie op de muur: het zijn geloopte dronebeelden die tonen hoe Roos van Geffen met PFAS vervuilde grond afgraaft, onder de rook van de Chemours fabriek. De camera zoomt in op het graven, zoomt dan uit en kantelt dan naar de Chemours fabriek aan de overkant van het water, en dat steeds opnieuw.
Als de dronecamera omhoog gaat, lijkt het net alsof het schaduwlichaam de lucht in vliegt.
Polluted Mother is een poëtisch protest tegen vervuiling, tegelijkertijd gaat het over zorg, nalatenschap en de eeuwige beweging van leven en dood.

Het beeld is gemaakt samen met beeldhouwer Alexander Lichtveld

Roos van Geffen: “Het idee voor Polluted Mother ontstond in december 2023, vanuit gesprekken met mijn moeder over de PFAS vervuiling in Dordrecht, toen dit onderwerp, via onderzoek naar vervuilde eieren, landelijk een grotere urgentie kreeg. Chemiefabriek Chemours loosde decennialang, illegaal, het levensgevaarlijke PFAS in de Merwede bij Dordrecht. Omwonenden, waaronder mijn moeder, kunnen geen eieren of groenten meer eten uit het gebied, sommige mensen zijn doodziek of verminderd vruchtbaar, zelfs in moedermelk van Dordtse moeders zitten verhoogde concentraties PFAS. Het bewustzijn over hoe schadelijk PFAS is groeide de afgelopen jaren, ook bij mijzelf.

Tegelijkertijd voelde ik de afgelopen tijd in toenemende mate dat het leven van mijn moeder eindig is; ze wordt ouder, en terwijl ik de aarde aan het afgraven was, voelde ik dat in zijn volledigheid: dat ik ergens in de komende jaren aan haar graf zal staan. Daarom gaat het ook over het grotere verhaal; over zorg, nalatenschap en de eeuwige beweging van leven en dood. Ik hoop dat de toeschouwer niet alleen observeert, maar dat het werk iets in beweging zet en raakt aan diepere lagen. Dat kan ongemak zijn, of machteloosheid, of misschien verdriet. Want onze sterfelijkheid, en meer specifiek de enorme schade aan de gezondheid veroorzaakt door PFAS vervuiling, ís confronterend als je je erin verdiept. Tegelijkertijd kan het resoneren met eigen angsten en herinneringen, en hoe trauma overgaat van generatie op generatie.

Op 18 juli om 12 uur, aan het einde van de tentoonstelling, begraaf ik het beeld in de grond, op de plek waar de vervuilde aarde vandaan kwam. In een rituele processie dragen Dordtenaren het beeld door de stad en vervolgens via Chemours terug naar de opgraafplek.”

Dank aan: mijn moeder, Alexander Lichtveld, Kunstkerk Dordrecht, Pictura Dordrecht (waar een eerdere versie van het beeld in 2024 te zien was), Dimitri Tuinstra. Dank aan alle Dordtenaren die op 18 juli 2026 het beeld mee hielpen dragen, waaronder leden van Extinction Rebellion Drechtsteden, de mensen van het Emmertjesprotest, een wekelijks burgerinitiatief bij de fabriek van Chemours aan de Baanhoekweg in Dordrecht, waarbij omwonenden elke zaterdagochtend om 10:30 uur emmers met PFAS vervuilde grond leeggooien voor de poort.