Polluted Mother

Een levensgroot lichaam ligt roerloos voor een bewegend landschap. Het lichaam is gevormd uit Dordtse aarde, vervuild met PFAS, opgegraven onder de rook van de Chemours-fabriek. De moeder van de kunstenaar stond model voor het beeld en woont in Dordrecht. Het lichaam werpt een schaduw over de filmprojectie op de muur: dit zijn drone-beelden in loop van het opgraven van met PFAS vervuilde aarde, onder de rook van de Chemours-fabriek. De camera zoomt in op het graven, zoomt vervolgens uit en kantelt naar de Chemours-fabriek aan de overkant van het water, telkens opnieuw. Terwijl de dronecamera stijgt, lijkt het alsof het schaduwlichaam de lucht in vliegt. Polluted Mother is een poëtisch protest tegen vervuiling, en gaat tegelijkertijd over zorg, nalatenschap en de eeuwige beweging van leven en dood.

Het beeld is gemaakt samen met Alexander Lichtveld.
Te zien tijdens de tentoonstelling Together Forever, 9 kunstenaars reflecteren op PFAS-vervuiling, Kunstkerk Dordrecht 26 april t/m 19 juli 2026.

Na afloop van de tentoonstelling werd het beeld Polluted Mother in een rituele processie door de stad gedragen door bewoners van Dordrecht. Via chemiefabriek Chemours brachten we het beeld terug naar de plek waar de vervuilde aarde vandaan kwam.

Roos van Geffen: “Het idee voor Polluted Mother ontstond in december 2023, uit gesprekken met mijn moeder over de PFAS-vervuiling in Dordrecht, op een moment dat deze kwestie door onderzoek naar vervuilde eieren landelijk meer urgentie kreeg. Chemiebedrijf Chemours loosde decennialang illegaal de gevaarlijke stof PFAS in de Merwede bij Dordrecht. Omwonenden, waaronder mijn moeder, kunnen geen eieren of groenten meer eten uit het gebied; sommige mensen zijn ernstig ziek of hebben een verminderde vruchtbaarheid, en zelfs moedermelk van moeders in Dordrecht bevat verhoogde concentraties PFAS. Het besef van hoe schadelijk PFAS is, is de afgelopen jaren gegroeid, ook bij mijzelf.
Ik deed artistiek onderzoek naar de vervuiling door Chemours, verkende vervuilde locaties, moestuinen, speelvelden en achtertuinen, en legde deze vast in foto en video. Ik verzamelde vervuilde aarde en experimenteerde daarmee. Dit proces leidde tot het beeld met video Polluted Mother.
Ik heb de afgelopen tijd steeds sterker gevoeld dat het leven van mijn moeder eindig is; ze wordt ouder, en terwijl ik de aarde opgroef, voelde ik dit in zijn volle omvang: dat ik ooit, over enkele jaren, bij haar graf zal staan. Ik hoop dat de kijker niet alleen toekijkt, maar dat het werk iets in beweging zet en dieper gelegen lagen raakt. Dat kan ongemak zijn, of machteloosheid, of misschien verdriet. Want onze sterfelijkheid, en meer specifiek de enorme schade aan de gezondheid door PFAS-vervuiling, is confronterend zodra je je erin verdiept. Tegelijkertijd kan het resoneren met iemands eigen angsten en herinneringen, en met hoe trauma van generatie op generatie doorgegeven wordt.”

Gemaakt met dank aan: mijn moeder, Alexander Lichtveld, Kunstkerk Dordrecht, Pictura Dordrecht (waar in 2024 een eerdere versie van het beeld te zien was), Dimitri Tuinstra.